استفاده از بافت چربی طبیعی به عنوان یک فیلر ، یکی از روش های متداول در زمینه جوانسازی چهره و بهبود فرم نواحی مختلف بدن است . در این میان ، افرادی که ذخیره چربی بسیار پایینی در نواحی شکم یا پهلو دارند ، گاهی این پرسش را مطرح می کنند که آیا تزریق چربی از فردی به فرد دیگر امکان پذیر است یا خیر . دریافت چربی اهدایی از نزدیکانی مانند اعضای خانواده یا دوستان در نگاه اول ممکن است ساده به نظر برسد ، اما از نظر فیزیولوژیک و پزشکی چالش های متعددی به همراه دارد . در این مقاله به بررسی علمی امکان پذیری این روش ، نحوه مواجهه سیستم ایمنی تزریق چربی ، خطرات احتمالی و روش های جایگزین استاندارد می پردازیم .
آیا تزریق چربی از فردی به فرد دیگر امکان پذیر است ؟
چربی یک بافت زنده پیوندی شامل سلول های چربی ( آدیپوسیت ها ) ، سلول های بنیادی ، عروق میکروسکوپی و گیرنده های پروتئینی اختصاصی است . بنابراین انتقال آن از فردی به فرد دیگر ، نوعی پیوند بافت زنده محسوب می شود .
در کاربردهای زیبایی روتین ، تزریق چربی تنها در صورتی یک روش استاندارد و پذیرفته شده است که از بدن خود شخص برداشت شود . پیوند چربی بین دو فرد غیرهمسان در پروتکل های معمول زیبایی جایگاهی ندارد ؛ زیرا سیستم ایمنی گیرنده بدون دریافت داروهای مهارکننده ایمنی ، این بافت را بیگانه تلقی کرده و احتمال بقا و ماندگاری سلول های تزریق شده به شدت کاهش می یابد .
تفاوت تزریق چربی اتولوگ ( از خود فرد ) و آلوژنیک ( از فرد دیگر )
برای شناخت بهتر دلایل محدودیت این شیوه ، بررسی تفاوت این دو مفهوم اهمیت دارد :
- پیوند چربی اتولوگ ( اتوگرافت ) : چربی از بخش های دارای بافت چربی مانند ران ، شکم یا پهلوی خود متقاضی برداشت شده و پس از فرآوری تزریق می گردد . به دلیل یکسان بودن ساختار ژنتیکی ، سیستم ایمنی بدن واکنشی نشان نمی دهد و سلول ها شانس بالایی برای پیوند و ماندگاری دارند .
- پیوند چربی آلوژنیک ( آلوگرافت ) : چربی از بدن اهداکننده گرفته شده و به فرد دیگری تزریق می شود . تفاوت در آنتی ژن ها باعث می شود سیستم ایمنی گیرنده سلول های جدید را شناسایی کرده و برای مهار آن ها واکنش نشان دهد .
چرا تزریق چربی از شخص دیگر در زیبایی توصیه نمی شود ؟
عوامل متعددی وجود دارد که مانع از اجرای این روش در درمان های زیبایی می شود :
واکنش سیستم دفاعی بدن و پس زدن بافت
غشای سلول های چربی دارای کدهای شناسایی پروتئینی هستند . وقتی بافت فرد دیگری وارد بدن شود ، گلبول های سفید ممکن است واکنش دفاعی و التهابی نشان دهند . این پاسخ التهابی می تواند به تخریب سلول های چربی ، کاهش سریع حجم تزریق شده و در برخی موارد تشکیل بافت سفت یا گرانولوم منجر شود .
احتمال انتقال عوامل بیماری زا
انتقال هر نوع بافت زنده از فردی به فرد دیگر مستلزم آزمایش های غربالگری دقیق برای پیشگیری از انتقال عفونت های پنهان است . انجام چنین مراحلی برای اهداف صرفا زیبایی توجیه منطقی ندارد و ریسک های بالینی را افزایش می دهد .
چالش های اخلاقی و ماندگاری پایین نتایج
استفاده از بافت اهدایی دیگران برای اعمال غیرضروری از نظر اصول اخلاق پزشکی و دستورالعمل های درمانی با محدودیت های جدی روبرو است . علاوه بر این ، به دلیل تحلیل رفتن سریع سلول ها در مواجهه با سیستم ایمنی ، ماندگاری نتیجه نهایی عملا غیرممکن خواهد بود .
دیدگاه منابع علمی درباره پیوند آلوژنیک چربی
در متون و مقالات علمی جراحی پلاستیک ، تزریق چربی آلوژنیک بیشتر در سطح پژوهش های آزمایشگاهی و بررسی ماتریس های فاقد سلول ( دسلولاریزه ) مطرح است . در این روش های تحقیقاتی ، سلول های زنده حذف می شوند تا خطر تحریک ایمنی کاهش یابد . با این حال ، استفاده از بافت تازه و زنده فرد دیگر در کلینیک ها و دکتر خوب برای تزریق چربی به عنوان یک روش استاندارد شناخته نمی شود .
وضعیت انتقال چربی در دوقلوهای همسان
دوقلوهای تک تخمکی یا همسان به دلیل شباهت ژنتیکی بالا ، از نظر تئوریک سازگاری بافتی بهتری دارند و احتمال واکنش رد پیوند در آن ها بسیار کمتر است . با این وجود ، تشابه ژنتیکی به معنی بی خطر بودن کامل یا تبدیل این اقدام به یک رویکرد درمانی استاندارد نیست . انجام چنین عمل هایی حتی بین دوقلوها نیز نیازمند ارزیابی های تخصصی و شرایط ویژه است و به عنوان یک روش معمول انجام نمی گیرد .
خطرات احتمالی انتقال چربی از شخص دیگر
تزریق بافت زنده از اهداکننده می تواند عوارض مختلفی به همراه داشته باشد :
- ایجاد واکنش های التهابی طولانی مدت و تشکیل توده های زیرپوستی
- افزایش خطر عفونت های موضعی در محل تزریق
- جذب سریع و ناهمگون چربی و عدم دستیابی به حجم مورد انتظار
- عوارض احتمالی مرتبط با نیاز به مداخلات دارویی برای کنترل التهاب
چه افرادی به دنبال این روش هستند و چه راهکارهای جایگزینی دارند ؟
متقاضیان اصلی این روش معمولا افراد بسیار لاغر با درصد چربی بدنی پایین هستند که بافت چربی کافی در نواحی شکم یا ران برای استخراج ندارند . از آنجا که انتقال چربی از دیگران ایمن نیست ، روش های جایگزین زیر توصیه می شود :
- فیلرهای پوستی هیالورونیک اسید : ژل های استاندارد و سازگار با بدن که بدون نیاز به جراحی ، حجم دهی طبیعی در نواحی مختلف چهره ایجاد می کنند .
- تزریق محرک های کلاژن سازی : ترکیباتی مانند پلی لاکتیک اسید یا هیدروکسی آپاتیت که به صورت تدریجی بافت پوست را تحریک به بازسازی و افزایش حجم می نمایند .
- پروتزهای سیلیکونی یا مدپور : گزینه ای دائمی و ساختارمند برای اصلاح فرم زاویه فک ، چانه یا گونه ها در مواردی که حجم دهی ساختاری مدنظر است .
